Soborowe inspiracje i ich recepcja w nauczaniu i działalności katechetyczno-pedagogiczniej ks. Józefa Grygotowicza

Elżbieta Młyńska

doi:10.15290/std.2024.10.04

Published: 2024-12-271

Vol. 10 (2024)

Conciliar Inspirations and Their Implementation in the Catechetical and Educational Ministry of Fr. Józef Grygotowicz.

Elżbieta Młyńska

Studies in dogmatic theology

Section: Artykuły

https://doi.org/10.15290/std.2024.10.04

Abstract

Monsignor Józef Grygotowicz, a priest of the Archdiocese of Białystok from 1974 to 2008, played a significant role in the education and formation of catechists in the spirit of the Second Vatican Council. As a student, catechist, and later as a teacher and educator of catechists, he was shaped by both internal and external ecclesiastical factors before, during, and after the Council. Initially, his family served as a catechetical environment. During his school years, he encountered catechesis that was methodologically structured and rooted in the achievements of pedagogical and psychological sciences. At this time, catechetics was reduced to a methodological framework focused on pedagogical principles within its subject. Consequently, although catechesis in schools gained certain educational merits, it did not fully achieve its broader spiritual and pastoral objectives. The Second Vatican Council introduced a shift from an intellectualistic-anthropocentric approach to pastoral care and catechesis to a personalistic, theocentric, and christocentric perspective. In line with the Council’s vision of the Church as a community engaged in the triple mission of Christ, catechetics was classified as a theological discipline, pursued within the spirit of personalism, and catechesis was redefined as a form of ecclesial catechumenate.

While studying at the Catholic University of Lublin under the guidance of the eminent pastoral theologian Fr. F. Blachnicki, Monsignor Grygotowicz embraced the ideas of the Second Vatican Council regarding catechesis and gained pastoral experience within the „Light-Life Movement” (Ruch Światło- Życie), founded by Blachnicki. He also became acquainted with the formational pedagogy of the New Man, grounded in the theological principles of the Council. Following his studies, he was entrusted with the formation of catechists – priests, religious, and laity – in his home diocese. In his teaching and educational endeavors, he embodied the ideals of the Council, promoting catechetics as a theological discipline, with a focus on its kerygmatic dimension. The theoretical foundations of his educational approach were drawn from ecclesiology, portraying the Church as a community and the catechist as a herald of the Word of God. He educated catechists – priests, religious, and laity – systematically in the ecclesial spirit, often employing methods and forms developed within the „Light-Life Movement,” emphasising the value of an ecclesial community built upon the light of the Word of God, the experience of God’s presence in liturgy, and fraternal love expressed through service.

Keywords:

student, pupil, catechist, Church as community, catechumenate, educator, ecclesial education

Download files

MŁYŃSKA (Język Polski)

Citation rules

Młyńska, E. (2024). Conciliar Inspirations and Their Implementation in the Catechetical and Educational Ministry of Fr. Józef Grygotowicz. Studies in Dogmatic Theology, 10, 41–66. https://doi.org/10.15290/std.2024.10.04

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

References

Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku 1945-1980, E. Ozorowski (red.), Białystok 1981.
Google Scholar

Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku 1945-1995. Księga Jubileuszowa, S. Hołodok (red.), Białystok 1995.
Google Scholar

Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku, Informator, A. Proniewski (red.), Białystok 2001/2002.
Google Scholar

Balunowski R., 15-lat działalności Studium Katechetycznego w Białymstoku, „Na drogach katechezy”1993, nr 3, s. 2-3.
Google Scholar

Balunowski R., Idea „Nowego Człowieka” w Ruchu Światło-Życie, Praca magisterska z teologii pisana pod kierunkiem ks. dr R. Kamińskiego, Lublin 1986, Archiwum Wydziału Katechetycznego Kurii Metropolitalnej Białostockiej.
Google Scholar

Blachnicki F., Eklezjologiczna dedukcja teologii pastoralnej, Lublin 1971.
Google Scholar

Blachnicki F., Katechetyka fundamentalna. Skrypt dla studentów KUL, Lublin 1970.
Google Scholar

Blachnicki F., Kerygmatyczna odnowa katechezy (Zorientowanie w problematyce), Warszawa 2005.
Google Scholar

Blachnicki F., Charyzmat i wierność, Kraków 2003.
Google Scholar

Charytański J., W kręgu zadań i treści katechezy, Kraków 1992.
Google Scholar

Dajczak J., Katechetyka, Warszawa 1956.
Google Scholar

Dekret dotyczący przygotowania i udzielania dzieciom sakramentu pokuty i Eucharystii, [w:] I Synod Archidiecezji Białostockiej, Białystok 2000, s. 294.
Google Scholar

Dekret dotyczący przygotowania i udzielania sakramentu bierzmowania młodzieży szkolnej, [w:] I Synod Archidiecezji Białostockiej, Białystok 2000, s. 301.
Google Scholar

Derewenda R., Dzieło wiary. Historia Ruchu Światło-Życie 1950-1985, Kraków 2010.
Google Scholar

Fiedorczuk S., Ze wspomnień księdza Jubilata, „Na drogach katechezy” 5(1996), nr 7-8, s. 4-5.
Google Scholar

Grygotowicz J., świadectwo, [w:] Gorliwy apostoł wewnętrznej odnowy człowieka. Materiały z sympozjum poświęconego Założycielowi Ruchu Światło-Życie. Lublin 5-6 października 1987, wydane przez Ruch Światło-Życie 1988, s. 135-136.
Google Scholar

Grygotowicz J., Młyńska E., Na pomoc katechezie w Mińsku, „Na drogach katechezy” 5(1996), nr 11, s. 9.
Google Scholar

Grygotowicz J., Odwiedziny na Wileńszczyźnie, „Na drogach katechezy” 5(1996), nr 6, s. 6.
Google Scholar

Grygotowicz J., Powołanie i misja, „Na drogach katechezy” 4(1995), nr 9, s. 2.
Google Scholar

Grygotowicz J., Uroczystość I Komunii świętej w Polsce jako problem pastoralny, [w:] Eucharystia w duszpasterstwie, A.L. Szafrański (red.), Lublin 1977, s. 255-312.
Google Scholar

Grygotowicz J., Wiara w postawie członków ruchu oazowego, [w:] Homo Meditans VI, Wiara w postawie ludzkiej, W. Słomka (red.), Lublin 1999, s. 293-305.
Google Scholar

Grygotowicz J., Wspomnienia z lat seminaryjnych – w jubileusz 60-lecia kapłaństwa, [w:] Między Wydziałem Teologicznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie a Seminarium Duchownym w Białymstoku, A. Proniewski (red.), Białystok 2019, s. 81.
Google Scholar

Grygotowicz J., Zamiast przedmowy, [w:] Kościół a Europa w dobie współczesnej. Sympozjum w 15-lecie Studium Teologii w Wilnie, M. Olszewski, E. Kirstukas (red.), Wilno 2010, s. 9-10.
Google Scholar

Gygotowicz J., Przekładał naukę Soboru na język duszpasterstwa, [w:] Człowiek wiary konsekwentnej. Ks. Franciszek Blachnicki 24.III.1921-27.II.1987, oprac. G. Wilczyńska, Lublin 1997, s. 55-57.
Google Scholar

Instrukcja duszpastersko-katechetyczna do Dekretu w sprawie przygotowania i udzielania sakramentu pokuty i Eucharystii, [w:] I Synod Archidiecezji Białostockiej, Białystok 2000, s. 295-300.
Google Scholar

Instrukcja duszpastersko-katechetyczna do Dekretu w sprawie przygotowania i udzielania sakramentu bierzmowania młodzieży szkolnej, [w:] I Synod Archidiecezji Białostockiej, Białystok 2000, s. 302-306.
Google Scholar

Jurguć D., Byliśmy na rekolekcjach w Kleosinie, „Na drogach katechezy” 6(1997), nr 2, s. 10.
Google Scholar

Kalisz Ł., 20-lecie Studium Teologii w Białymstoku, Białystok 2013.
Google Scholar

Kapłan mądry sercem. Rozmowa z księdzem Józefem Grygotowiczem z okazji jubileuszu 50-lecia kapłaństwa, E. Młyńska i zespół: J. Sęczek, L. Kochanowski, L. Orzechowska, W. Paniczko, A. Rybnik (red.), Białystok 2010.
Google Scholar

Katechetyka. Wykłady prof. M. Sopoćki na wydz. teol. USB, rok akademicki 1934-35, rękopis, Archiwum Archidiecezjalne w Białymstoku.
Google Scholar

Kirejczyk A., Nasze spotkanie z Matką Bożą Fatimską, „Na drogach katechezy” 5(1996), nr 2, s. 6-7.
Google Scholar

Kirejczyk A., Ogólnopolski zjazd odpowiedzialnych za katechizację. Radom 22-24 czerwca 1998, „Na drogach katechezy” 7(1998), nr 7-8, s. 5-6.
Google Scholar

Kisiel E., Katechizacja w Archidiecezji Białymstoku w latach 1944-1976, „Wiadomości Kościelne Archidiecezji Białostockiej” 1978, nr 1.
Google Scholar

Kubik W., Zarys dydaktyki katechetycznej, Kraków 1990.
Google Scholar

Łabendowicz S., Formacja katechetów w dokumentach Kościoła i literaturze katechetyczno-dydaktycznej po Soborze Watykańskim II, Lublin – Radom, 1994.
Google Scholar

Markowska A., Rekolekcje katechetów w Bobrówce, „Na drogach katechezy” 2(1993), nr 7-8, s. 4-5.
Google Scholar

Młyńska E., Wytyczał drogi katechezy, „Na drogach katechezy” 7(1998), nr 10, s. 11.
Google Scholar

Młyńska E., A Catechumenal Model of Catechesis to Prepare Children for First Holy Communion in the Archidiocese of Bialystok, „Rocznik Teologii Katolickiej” 19(2020), s. 171-185.
Google Scholar

Młyńska E., Echa jubileuszu Wydziału Katechetycznego, „Na drogach katechezy” 9(2000), nr 1, s. 4-5.
Google Scholar

Młyńska E., Formacja eucharystyczna dzieci pierwszokomunijnych w Archidiecezji Białostockiej, „Wiadomości Kościelne Archidiecezji Białostockiej” 35(2007), nr 2, s. 74-76.
Google Scholar

Młyńska E., Jubileusz Wydziału Katechetycznego – jubileuszem księdza wizytatora Józefa Grygotowicza, „Na drogach katechezy” 8(1999), nr 10-12, s. 6-7.
Google Scholar

Młyńska E., Ksiądz Edward Kisiel – wizytator katechetyczny w archidiecezji w Białymstoku, [w:] W małej salce... Katechizacja na Białostocczyźnie w okresie PRL, Białostockie Studia Historyczno-Kościelne, A. Szot (red.), Białystok 2014, s. 105-122.
Google Scholar

Młyńska E., Mamy dom!, „Na drogach katechezy” 5(1996), nr 3, s. 3.
Google Scholar

Młyńska E., Model katechumenalny katechezy, [w:] Leksykon katechetyczny, J. Kochel, J. Kostorz (red.), Kielce 2022, s. 438-441.
Google Scholar

Młyńska E., Model katechumenalny w przygotowaniu do I Komunii Świętej w Archidiecezji Białostockiej, „Studia Katechetyczne” 2024, t. 20, s. 71-84.
Google Scholar

Młyńska E., Przy źródle Świętej Wody, „Na drogach katechezy” 6(1997), nr 7-8, s. 10-11.
Google Scholar

Młyńska E., Skłodowski B., Katechizacja w latach 1991-2017 w Archidiecezji Białostockiej, [w:] 25 lat Archidiecezji Białostockiej, H. Ciereszko (red.), Białystok 2020, s. 238-258.
Google Scholar

Młyńska E., Stanowimy jedną rodzinę, „Na drogach katechezy” 3(1994), nr 4, s. 3.
Google Scholar

Młyńska E., Wizyta radości, „Na drogach katechezy” 4(1995), nr 2, s. 2.
Google Scholar

Młyńska E., Wizytacje, „Na drogach katechezy” 4(1994), nr 5, s. 7.
Google Scholar

Młyńska E., Wizytator kościelny wczoraj, dziś i jutro, „Na drogach katechezy” 8(1999), nr 6, s. 10-11.
Google Scholar

Młyńska E., Współpraca Wydziału Katechetycznego Kurii z Departamentem Edukacji Urzędu Miasta w Białymstoku, [w:] Edukacja w Samorządzie Białegostoku, Białystok 2009, s. 56-58.
Google Scholar

Młyńska E., Wstęp, [w:] A. Skreczko, B. Grużewski, Nauczanie religii i postawy katechetów Wileńszczyzny, Warszawa – Białystok – Wilno 2008, s. 9-12.
Google Scholar

Młyńska. E., Doradcy metodyczni i nowe wizytatorki, „Na drogach katechezy” 4(1995), nr 3, s. 6.
Google Scholar

Niewęgłowska G., Miłosierna Matka Boża nawiedza nas, „Na drogach katechezy” 4(1995), nr 4, s. 7.
Google Scholar

Offmański A., Charytański J., [w:] Słownik katechetyków polskich XX wieku, R. Czekalski (red.), Warszawa 2003, s. 33-38.
Google Scholar

Radziewicz T., Formacja katechetów świeckich na terenie (archi)diecezji białostockiej w latach 1945-1993, praca magisterska pisana pod kierunkiem dr E. Młyńskiej na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie, Sekcja św. Jana Chrzciciela, Warszawa 1999.
Google Scholar

Rybicki R., Uczestniczyliśmy w Synodzie Plenarnym, „Na drogach katechezy” 4(1995), nr 5, s. 7.
Google Scholar

Skłodowski B., Katechizacja w Polsce Ludowej w latach 1945-1990, zarys problematyki, [w:] W małej salce... Katechizacja na Białostocczyźnie w okresie PRL, Białostockie Studia Historyczno-Kościelne, A. Szot (red.), Białystok 2014, s. 17-30.
Google Scholar

Skłodowski B., Pedagogia czterech progów wiary, „Rocznik Teologii Katolickiej” 2015, t. XIV/1, s. 227-235.
Google Scholar

Słownik katechetyków polskich XX wieku, R. Czekalski (red.), Warszawa 2003.
Google Scholar

Sopoćko M., Miłosierdzie Boga w dziełach Jego, t. IV, wyd. III, Białystok 2017.
Google Scholar

Sułkowska B., Formacja katechetów w latach 1974-1993 w (archi)diecezji białostockiej, praca magisterska pisana pod kierunkiem dr E. Młyńskiej na Papieskim Wydziale Teologicznym w Warszawie, Sekcja św. Jana Chrzciciela, Warszawa 1998.
Google Scholar

Szymczak G., Jeden jest Bóg, „Przegląd Prawosławny” 2024, nr 2, s. 11-13.
Google Scholar

Wodarczyk A., Prorok Żywego Kościoła. Ks. F. Blachnicki (1921-1987) – życie i działalność, Katowice 2008.
Google Scholar

Wychowanie chrześcijańskie w duchu św. Jana Bosko, M. Majewski (red.), Kraków 1998.
Google Scholar

Zimnoch K., Formy doskonalenia katechetów w archidiecezji białostockiej, „Na drogach katechezy” 8(1990), nr 10-12, s. 12-13.
Google Scholar