Juliusz Słowacki’s Genesis Eschatology in view of Christian Eschatology
DOI:
https://doi.org/10.15290/std.2024.10.07Keywords:
eschatology, literature, salvation, transfiguration, resurrectionAbstract
The author analyses Juliusz Słowacki’s genesic theological system, in particular the eschatological themes in the poet’s last play, Samuel Zborowski. The researcher focuses on the motif of transfiguration and resurrection as the key themes of the poet’s faith. The author of the article refers to Christian dogmatics and gnosis, which had a key influence on the development of Juliusz Słowacki’s ideas. The article places particular emphasis on the demiurgic themes of the poet’s work, which reveals Słowacki’s specific vision of the role of the ego on the path to salvation. The purpose of the paper is to address the similarities and differences between the poet’s and Christian eschatology.
References
Bizior M., Z dziejów recepcji badawczej „Samuela Zborowskiego” – mit lucyferyczny w dramacie, w: Świat z tajemnic wyspowiadany. Studia o „Samuelu Zborowskim” Juliusza Słowackiego, M. Kalinowska, J. Skuczyński, M. Bizior (red.), Toruń 2006.
Cieśla-Korytowska M., Romantyczna poezja mistyczna. Ballanche, Novalis, Słowacki, Kraków 1989.
Dłubacz W., Demiurg, [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 2, A. Maryniarczyk, M.J. Gondek, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2001.
Eliade M., Mit wiecznego powrotu, tłum. Kocjan Krzyszof, Warszawa 1998.
Eliade M., Traktat o historii religii, tłum. J. Wierusz-Kowalski, Warszawa 2020.
Filozofia religii. Od Schleiermachera do Eco, oprac. V. Drehsen, W. Gräb, B. Weyel, tłum. L. Łysień, Kraków 2008.
Jamrocik P., Sprawa szatana i sprawa Kanclerza. Antynomie etyczne w „Samuelu Zborowskim” Juliusza Słowackiego, „Pamiętnik Literacki” 1991, 82/1.
Janion M., Gorączka romantyczna, Gdańsk 2007.
Kantak K., Mickiewicza i Towiańskiego Sprawa Boża, Londyn 1957.
Kaźmierczyk Z., Estetyczne aspekty gnozy Juliusza Słowackiego, [w:] Piękno Juliusza
Słowackiego, t. 3, J. Ławski, A. Janicka, Ł. Zabielski (red.), Białystok 2014-2015.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 1, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 2, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 3, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 4, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Korotkich K., Wyobraźnia apokaliptyczna Juliusza Słowackiego. Obrazy – wizje –symbole, Białystok 2011.
Kowal G., Ecce homo autocreatus. Juliusz Słowacki, [w:] Piękno Juliusza Słowackiego, t. 1, J. Ławski Jarosław, K. Korotkich, G. Kowalski (red.), Białystok 2012.
Kowalczykowa A., Wstęp, [w:] J. Słowacki, Krąg pism mistycznych, Wrocław 1997.
Krajkowski M., Wątki gnostyckie w „Księdzu Marku” Juliusza Słowackiego, [w:] Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Leksykon religioznawczy, W. Tyloch (red.), Warszawa 1988.
Logos. Filozofia słowa. Szkice o pograniczach języka, filozofii i literatury, K. Andruczyk, E. Gorlewska, K. Korotkich (red.), Białystok 2017.
Ławski J., „Universum” Słowackiego. Studia o wyobraźni, Warszawa 2020.
Ławski J., Ironia i mistyka. Doświadczenia graniczne wyobraźni poetyckiej Juliusza Słowackiego, Białystok 2005.
Manikowski M., „Oto czynię wszystko nowe”. Apokatastaza i nowe stworzenie, „Theologica Wratislaviensia” 2009, t. 4.
Masson H., Słownik herezji w Kościele katolickim, tłum. B. Sęk, Katowice 1993.
Naplocha A., Kontekst teologiczny w kreacji głównych bohaterów poematu „Dzieje Sofos i Heliona” Juliusza Słowackiego, „Język. Religia. Tożsamość” 2016, 2(14).
Orygenes, Duch i Ogień, tłum. S. Kalinkowski, oprac. H.U. von Balthasar, Kraków 1995.
Orygenes, O zasadach, przeł. S. Kalinkowski, oprac. H. Pietras, Kraków 1996.
Orygenes, Przeciw Celsusowi, przeł. S. Kalinkowski, Warszawa 1986.
Pawlikowski J.G., Mistyka Słowackiego, M. Cieśla-Korytowska (red.), Kraków 2008.
Pawlikowski J.G., Źródła i pokrewieństwa towianizmu i mistyki Słowackiego, „Pamiętnik Literacki” 1907, 6/1/4.
Pietras H., Apokatástasis według Ojców Kościoła. Nadzieja nawrócenia czy powszechna amnestia?, „Colectanea Theologica” 1992, 62(3).
Piękno Juliusza Słowackiego, t. 1, J. Ławski, K. Korotkich, G. Kowalski (red.), Białystok 2012.
Piękno Juliusza Słowackiego, t. 2, J. Ławski Jarosław, A. Janicka, Ł. Zabielski (red.), Białystok 2014.
Piękno Juliusza Słowackiego, t. 3, J. Ławski, A. Janicka, Ł. Zabielski (red.), Białystok 2014-2015.
Piwińska M., Juliusz Słowacki od duchów, Warszawa 1992.
Powszechna encyklopedia filozofii, t. 2, A. Maryniarczyk, M.J. Gondek, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2001.
Powszechna encyklopedia filozofii, t. 3, A. Maryniarczyk, E. Grendecka, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2002.
Prokopiuk J. (red.), Czy Słowacki gnostykiem był?, [w:] Słowacki mistyczny. Rewizje po latach, A. Fabianowski, E. Hoffmann-Piotrowska, Warszawa 2012.
Rudolph K., Gnoza. Istota i historia późnoantycznej formacji religijnej, tłum. G. Sowinski, Kraków 2011.
Rymkiewicz J.M., Słowacki. Encyklopedia, Warszawa 2004.
Rynkowski R.W., „Genezis z Ducha”. Antylogos Juliusza Słowackiego, [w:] Logos.
Filozofia słowa. Szkice o pograniczach języka, filozofii i literatury, K. Andruczyk, E. Gorlewska, K. Korotkich (red.), Białystok 2017.
Saganiak M., Mistyka i wyobraźnia. Słowackiego romantyczna teoria poezji, Warszawa 2000.
Słowacki J., Genezis z Ducha, [w:] J. Słowacki, Dzieła wszystkie, t. XIV, oprac. J. Kleiner, W. Floryan, Wrocław 1954.
Słowacki J., Samuel Zborowski, oprac. J. Kleiner, J. Kuźniar, [w:] J. Słowacki, Dzieła wszystkie, t. XIII, oprac. J. Kleiner, W. Floryan, Wrocław 1963.
Słowacki mistyczny. Rewizje po latach, A. Fabianowski, E. Hoffmann-Piotrowska (red.), Warszawa 2012.
Słownik literatury polskiej XIX wieku, J. Bachórz, A. Kowalczykowa (red.), Wrocław 1994.
Słupska M., Symbol słońca w mistyczno-genezyjskiej twórczości Juliusza Słowackiego, [w:] Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Szczerba W., Koncepcja wiecznego powrotu. W myśli wczesnochrześcijańskiej i jej wczesne źródła, Toruń 2014.
Szturc W., O obrotach sfer romantycznych. Studia o ideach i wyobraźni, Kraków 1997.
Świat z tajemnic wyspowiadany. Studia o „Samuelu Zborowskim” Juliusza Słowackiego, M. Kalinowska, J. Skuczyński, M. Bizior (red.), Toruń 2006.
Tomkowski J., Juliusz Słowacki i tradycje mistyki europejskiej, Warszawa 1984.
Troszyński M., Alchemia rękopisu „Samuel Zborowski” Juliusza Słowackiego, Warszawa 2017.
van der Leeuw G., Fenomenologia religii, tłum. J. Prokopiuk, Kraków 2021.
Wyobraźnia Juliusza Słowackiego, D.T. Lebioda (red.), Bydgoszcz 2006.
Zmorzanka A.Z., Gnoza w literaturze, [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 3, A. Maryniarczyk, E. Grendecka, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2002.
Zwierzyński L., Egzystencja i eschatologia. Genezyjska wyobraźnia Słowackiego, Katowice 2008.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2024 Studies in dogmatic theology

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.