Eschatologia genezyjska Juliusza Słowackiego wobec eschatologii chrześcijańskiej na podstawie Samuela Zborowskiego
DOI:
https://doi.org/10.15290/std.2024.10.07Słowa kluczowe:
eschatologia, literaturoznawstwo, zbawienie, przemiana, zmartwychwstanieAbstrakt
Autor analizuje genezyjski system teologiczny Juliusza Słowackiego, w szczególności wątki eschatologiczne na podstawie ostatniego dramatu wieszcza – Samuela Zborowskiego. Badacz skupia się na motywie przemiany oraz zmartwychwstania, jako kluczowych wątkach wiary poety. Autor artykułu odwołuje się do dogmatyki chrześcijańskiej oraz gnozy, które miały kluczowy wpływ na rozwój idei Juliusza Słowackiego. W pracy badawczej szczególny akcent został położony na wątki demiurgiczne twórczości wieszcza, która ukazuje specyficzną wizję Słowackiego na rolę „ja” w drodze do zbawienia. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na zbieżności oraz różnice eschatologii wieszcza oraz eschatologii chrześcijańskiej.
Bibliografia
Bizior M., Z dziejów recepcji badawczej „Samuela Zborowskiego” – mit lucyferyczny w dramacie, w: Świat z tajemnic wyspowiadany. Studia o „Samuelu Zborowskim” Juliusza Słowackiego, M. Kalinowska, J. Skuczyński, M. Bizior (red.), Toruń 2006.
Cieśla-Korytowska M., Romantyczna poezja mistyczna. Ballanche, Novalis, Słowacki, Kraków 1989.
Dłubacz W., Demiurg, [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 2, A. Maryniarczyk, M.J. Gondek, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2001.
Eliade M., Mit wiecznego powrotu, tłum. Kocjan Krzyszof, Warszawa 1998.
Eliade M., Traktat o historii religii, tłum. J. Wierusz-Kowalski, Warszawa 2020.
Filozofia religii. Od Schleiermachera do Eco, oprac. V. Drehsen, W. Gräb, B. Weyel, tłum. L. Łysień, Kraków 2008.
Jamrocik P., Sprawa szatana i sprawa Kanclerza. Antynomie etyczne w „Samuelu Zborowskim” Juliusza Słowackiego, „Pamiętnik Literacki” 1991, 82/1.
Janion M., Gorączka romantyczna, Gdańsk 2007.
Kantak K., Mickiewicza i Towiańskiego Sprawa Boża, Londyn 1957.
Kaźmierczyk Z., Estetyczne aspekty gnozy Juliusza Słowackiego, [w:] Piękno Juliusza
Słowackiego, t. 3, J. Ławski, A. Janicka, Ł. Zabielski (red.), Białystok 2014-2015.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 1, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 2, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 3, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Kleiner J., Juliusz Słowacki. Dzieje twórczości, t. 4, oprac. J. Starnawski, Kraków 2003.
Korotkich K., Wyobraźnia apokaliptyczna Juliusza Słowackiego. Obrazy – wizje –symbole, Białystok 2011.
Kowal G., Ecce homo autocreatus. Juliusz Słowacki, [w:] Piękno Juliusza Słowackiego, t. 1, J. Ławski Jarosław, K. Korotkich, G. Kowalski (red.), Białystok 2012.
Kowalczykowa A., Wstęp, [w:] J. Słowacki, Krąg pism mistycznych, Wrocław 1997.
Krajkowski M., Wątki gnostyckie w „Księdzu Marku” Juliusza Słowackiego, [w:] Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Leksykon religioznawczy, W. Tyloch (red.), Warszawa 1988.
Logos. Filozofia słowa. Szkice o pograniczach języka, filozofii i literatury, K. Andruczyk, E. Gorlewska, K. Korotkich (red.), Białystok 2017.
Ławski J., „Universum” Słowackiego. Studia o wyobraźni, Warszawa 2020.
Ławski J., Ironia i mistyka. Doświadczenia graniczne wyobraźni poetyckiej Juliusza Słowackiego, Białystok 2005.
Manikowski M., „Oto czynię wszystko nowe”. Apokatastaza i nowe stworzenie, „Theologica Wratislaviensia” 2009, t. 4.
Masson H., Słownik herezji w Kościele katolickim, tłum. B. Sęk, Katowice 1993.
Naplocha A., Kontekst teologiczny w kreacji głównych bohaterów poematu „Dzieje Sofos i Heliona” Juliusza Słowackiego, „Język. Religia. Tożsamość” 2016, 2(14).
Orygenes, Duch i Ogień, tłum. S. Kalinkowski, oprac. H.U. von Balthasar, Kraków 1995.
Orygenes, O zasadach, przeł. S. Kalinkowski, oprac. H. Pietras, Kraków 1996.
Orygenes, Przeciw Celsusowi, przeł. S. Kalinkowski, Warszawa 1986.
Pawlikowski J.G., Mistyka Słowackiego, M. Cieśla-Korytowska (red.), Kraków 2008.
Pawlikowski J.G., Źródła i pokrewieństwa towianizmu i mistyki Słowackiego, „Pamiętnik Literacki” 1907, 6/1/4.
Pietras H., Apokatástasis według Ojców Kościoła. Nadzieja nawrócenia czy powszechna amnestia?, „Colectanea Theologica” 1992, 62(3).
Piękno Juliusza Słowackiego, t. 1, J. Ławski, K. Korotkich, G. Kowalski (red.), Białystok 2012.
Piękno Juliusza Słowackiego, t. 2, J. Ławski Jarosław, A. Janicka, Ł. Zabielski (red.), Białystok 2014.
Piękno Juliusza Słowackiego, t. 3, J. Ławski, A. Janicka, Ł. Zabielski (red.), Białystok 2014-2015.
Piwińska M., Juliusz Słowacki od duchów, Warszawa 1992.
Powszechna encyklopedia filozofii, t. 2, A. Maryniarczyk, M.J. Gondek, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2001.
Powszechna encyklopedia filozofii, t. 3, A. Maryniarczyk, E. Grendecka, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2002.
Prokopiuk J. (red.), Czy Słowacki gnostykiem był?, [w:] Słowacki mistyczny. Rewizje po latach, A. Fabianowski, E. Hoffmann-Piotrowska, Warszawa 2012.
Rudolph K., Gnoza. Istota i historia późnoantycznej formacji religijnej, tłum. G. Sowinski, Kraków 2011.
Rymkiewicz J.M., Słowacki. Encyklopedia, Warszawa 2004.
Rynkowski R.W., „Genezis z Ducha”. Antylogos Juliusza Słowackiego, [w:] Logos.
Filozofia słowa. Szkice o pograniczach języka, filozofii i literatury, K. Andruczyk, E. Gorlewska, K. Korotkich (red.), Białystok 2017.
Saganiak M., Mistyka i wyobraźnia. Słowackiego romantyczna teoria poezji, Warszawa 2000.
Słowacki J., Genezis z Ducha, [w:] J. Słowacki, Dzieła wszystkie, t. XIV, oprac. J. Kleiner, W. Floryan, Wrocław 1954.
Słowacki J., Samuel Zborowski, oprac. J. Kleiner, J. Kuźniar, [w:] J. Słowacki, Dzieła wszystkie, t. XIII, oprac. J. Kleiner, W. Floryan, Wrocław 1963.
Słowacki mistyczny. Rewizje po latach, A. Fabianowski, E. Hoffmann-Piotrowska (red.), Warszawa 2012.
Słownik literatury polskiej XIX wieku, J. Bachórz, A. Kowalczykowa (red.), Wrocław 1994.
Słupska M., Symbol słońca w mistyczno-genezyjskiej twórczości Juliusza Słowackiego, [w:] Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Symbolika mistyczna w poezji romantycznej. Słowacki i inni, G. Halkiewicz-Sojak, B. Paprocka-Podlasiak (red.), Toruń 2009.
Szczerba W., Koncepcja wiecznego powrotu. W myśli wczesnochrześcijańskiej i jej wczesne źródła, Toruń 2014.
Szturc W., O obrotach sfer romantycznych. Studia o ideach i wyobraźni, Kraków 1997.
Świat z tajemnic wyspowiadany. Studia o „Samuelu Zborowskim” Juliusza Słowackiego, M. Kalinowska, J. Skuczyński, M. Bizior (red.), Toruń 2006.
Tomkowski J., Juliusz Słowacki i tradycje mistyki europejskiej, Warszawa 1984.
Troszyński M., Alchemia rękopisu „Samuel Zborowski” Juliusza Słowackiego, Warszawa 2017.
van der Leeuw G., Fenomenologia religii, tłum. J. Prokopiuk, Kraków 2021.
Wyobraźnia Juliusza Słowackiego, D.T. Lebioda (red.), Bydgoszcz 2006.
Zmorzanka A.Z., Gnoza w literaturze, [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, t. 3, A. Maryniarczyk, E. Grendecka, T. Zawojska, A. Szymaniak (red.), Lublin 2002.
Zwierzyński L., Egzystencja i eschatologia. Genezyjska wyobraźnia Słowackiego, Katowice 2008.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Studia Teologii Dogmatycznej

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
