MATER MISERICORDIAE UN CONFRONTO FRA QUATTRO COLLETTE
DOI:
https://doi.org/10.15290/std.2023.09.03Słowa kluczowe:
Matka Miłosierdzia, Królowa Miłosierdzia, kolekta, Macerata, WilnoAbstrakt
Celem tego artykułu jest zbadanie zawartości czterech kolekt, w których to Najświętsza Maryja Panna jest określana mianem „Matki” lub „Królowej Miłosierdzia”. Każda z modlitw – w mniej lub bardziej ewidentny sposób – odwołuje się do cnoty Miłosierdzia. Miłosierdzie jednak jest atrybutem Boga, dlatego ważne jest to by odkryć dynamikę, która pozwala przypisać Maryi tę Bożą charakterystykę. Na koniec, poprzez podobieństwa i różnice, zostanie przedstawione to w jaki sposób Najświętsza Dziewica kieruje nas ku Bogu – jedynemu źródłu Miłosierdzia.
Bibliografia
Fonti bibliche
La Bibbia di Gerusalemme, ed. Conferenza Episcopale Italiana, Bologna 2008.
Nova Vulgata. Bibliorum Sacrorum. Editio Sacrosancti Œcumenici Concilii Vaticani II ratione habita iussu Pauli Pp. VI recognita auctoritate Ioannis Paulis Pp. II promulgata,
Editio typica altera, Città del Vaticano 1986. Fonti liturgiche
Conferenza Episcopale Italiana, Messe della beata Vergine Maria. Raccolta di for- mulari secondo l’anno liturgico, 2 voll., Città del Vaticano 1987.
Congregatio de cultu divino et disciplina sacramentorum, «Litterae circulares ad Praesides Conferentiarum Episcoporum de invocationibus Mater misericordiae, Mater spei et Solacium migrantium in Litanias Lauretanas inserendis (20 iunii 2020)», AAS 112 (2020/7) 634.
Congregatio pro Cultu Divino, Collectio Missarum de Beata Maria Virgine. Editio Typica, 2 voll., Città del Vaticano 1987.
Konferencja Episkopatu Polski, Mszał rzymski dla diecezji polskich. Wydanie pierwsze, Poznań 1986.
Liber Sacramentorum Romanæ Æclesiae ordinis anni circuli (Cod. Vat. Reg. lat. 316/ Paris Bibl. Nat. 7193, 41/56) Sacramentarium Gelasianum (RED Series Maior. Fontes IV), edd. L.C. Mohlberg – L. Eizenhöfer – P. Siffrin, Roma 1981.
Messale per le Messe proprie della Diocesi di Macerata – Tolentino – Recanti – Cingoli – Treia, Loreto 2010.
Missale Romanum ex decreto sacrosancti Œcumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli Pp. VI promulgatum Ioannis Paulis Pp. II cura recognitum, editio typica tertia, Città del Vaticano 2002.
Proprium Missarum pro clero dioecesium R. Poloniae ex indulto SS. Pontificum reci- tandum, Romae – Tornaci – Parisiis 1926.
Sacra Congregatio pro Sacramentis et Cultu Divino, Ordo Cantus Officii. Editio typica altera, Città del Vaticano 2015.
Sacra Congregatio Rituum, «Decreta liturgica. Ordinis Sancti Augustini in Urbe», in ADCS, Textus pro manuscripto, vol. 1851, 290/1-22.
Sacra Congregatio Rituum, «Decreta liturgica. Maceraten», in ADCS, Textus pro manuscripto, vol. 1852, 201.
Sacra Congregatio Rituum, «Decreta liturgica. Insertum», in ADCS, Textus pro manuscripto, vol. 1852, 201/1-20.
Sacra Congregatio Rituum, «Decreta liturgica. Vilnen», in ADCS, Textus pro manuscripto, vol. 1914, 8.
Sacra Congregatio Rituum, «Decreta liturgica. Maceraten», in ADCS, Textus pro manuscripto et insertum apud Maceratae «Stab. Cromo-Tipografico Com- merciale», vol. 1924, 146.
Sacramentarium Gregorianum Hadrianum ex authentico. Ad fidem codicis came- racensis 164 compluribus collatis codicibus saeculo IX extratis, in Le Sacramentarie grégorien. Ses principales formes d’après les plus anciens manuscrits. Edition compa- rative. Tome premier. Le Sacramentarie, le Supplément d’Aniane, ed. J. Deshusses, Fribourg 1979, 83-348.
Sacramentarium Paduense ad fidem codicis paduensis D 47. Fragmentis collatis Salisburgensibus, in Le Sacramentarie grégorien. Ses principales formes d’après les plus anciens manuscrits. Edition comparative. Tome premier. Le Sacramentarie, le Supplément d’Aniane, ed. J. Deshusses, Fribourg 1979, 607-648.
Fonti della tradizione
Bernardus Claraevallensis, «De verbis Apocalypsis: Signum magnum apparuit in caelo, mulier amicta sole, et luna sub pedibus eius, et in capite eius corona stellarum duodecim. Dominica infra octavam Assumptionis», in Opere di San Bernardo. Sermoni per l’anno liturgico, vol. 3/2, ed. D. Pezzini, Roma 2021, 555-579.
Iacobus Sarugensis, «Omelia festiva LXXXI», in Omelie mariologiche di S. Giacomo di Sarug. Introduzione, traduzione dal siriaco e commento (Lateranum. Nova Serie XIX 1-4), ed. C. Vona, Romae 1953, 187-194.
Ioannes Monachus, «Vita Sancti Odonis», in Sancti Odonis Opera Omnia, ed. J.-P. Migne (Patrologiae cursus completus. Series Latina 133), Parisiis 1853, 43-86.
Laurentius a Brindisi, «Sermo II de exordio invocationis: potentia et misericordia Virginis», in S. Laurentii a Brundusio Opera Omnia, vol. I. Mariale, edd. Patribus Min. Capuccinis prov. Venetae, Patavii 1928, 388-392.
Fonti magisteriali
Franciscus, «Litterae apostolicae sub plumbo datae Misericordiae Vultus (11 aprilis 2015)», AAS 107 (2015/5) 399-420.
Franciscus, «Udienza generale. Il nome di Dio è il Misericordioso (13 ianuarii 2016)» https://www.vatican.va/content/francesco/it/audiences/2016/documents/ papa-francesco_20160113_udienza-generale.html (accesso: 23-04-2023).
Ioannes Paulus II, «Littera encyclica Dives in misericordia de divina misericordia (30 novembris 1980)», AAS 72 (1980) 1177-1232.
Paulus VI, «Adhortatio apostolica Marialis cultus de beatae Mariae virginis cultu recre instituendo et augendo (02 februarii 1974)», AAS 66 (1974) 113-168.
Pius XI, «Bulla Vixdum Poloniae unitas de nova dioecesium latini ritus circumscrip- tione (28 octobris 1925)», AAS 17 (1925), 521-528.
Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, «Costitutio de Sacra Liturgia Sacrosanctum Concilium (04 decembris 1963)», AAS 56 (1964) 97-138.
Sacrosanctum Concilium Oecumenicum Vaticanum II, «Constitutio dogmatica
de Ecclesia Lumen gentium (21 novembris 1964)», AAS 57 (1965) 5-67.
Studi
Augé M., «Maria nella celebrazione del mistero di Cristo», in Anàmnesis. L’anno liturgico: storia, teologia e celebrazione, edd. M. Augé – A. Nocent – M. Rooney et all., Genova 1988, 229-245.
Barré H., Prières anciennes de l’Occident à la Mère du Sauveur. Des origines à saint Anselme, Paris 1963.
Brovelli F., «La memoria di Maria nel Messale Romano», in Il Messale Romano del Vaticano II. Orazionale e Lezionario, vol. II, edd. Autori vari, Leumann (Torino) 1881, 160-192.
Cappelli A., Cronologia, Cronografia e Calendario perpetuo. Dal principio dell’era cristiana ai nostri giorni (Manuali Hoepli), Milano 2012.
De Fiores S., «Misericordia», in Idem, Maria. Nuovissimo Dizionario, vol. 2, Bo- logna 2006, 1171-1188.
De Fiores S. – Zamberlan N., «Regina», in Mariologia, 1022-1034.
De Zan R.L., Erudi, Domine, quaesumus, populum tuum spiritalibus instrumentis. La lettura dell’eucologia latina: appunti per la ricerca di un metodo (Bibliotheca “Ephe-
merides Liturgicae”. “Subsidia” 195), Roma 2021.
«Esilio», in Le immagini bibliche. Simboli, figure retoriche e temi letterari della Bibbia,
edd. L. Ryken – J.C. Wilhoit – T. Longman III, ed. it. M. Zappella, Cinisello
Balsamo 2006, 466-468.
Estivill D., «Maria», in Iconografia e arte cristiana (I Dizionari San Paolo), edd.
L. Castelfranch – M. A. Crippa – R. Cassanelli – E. Guerriero, vol. 2, Cinisello Balsamo 2004, 850-870.
Ferrari A., Simboli mariani, ossia il mese di maggio santificato ad onore di Maria colla esposizione delle principali figure dell’Antico Testamento in cui veniva simboleggiata la SS. Vergine. Seconda edizione italiana corretta ed accresciuta di note illustrative, Genova 1847.
«Figlio prodigo», in Le immagini bibliche. Simboli, figure retoriche e temi letterari della Bibbia, edd. L. Ryken – J.C. Wilhoit – T. Longman III, ed. it. M. Zappella, Cinisello Balsamo 2006, 518-519.
Giraudo C., «Il problema dell’“adesto” nelle preghiere di ordinazione. Una nota sul rapporto tra struttura, comprensione e traduzione dei formulari liturgici», Ephemerides liturgicae 106 (1992) 263-274.
Maggioni C., «Antifone. Le principali antifone mariane», in Mariologia, 112-115.
Maggioni C., Chi è Maria? La risposta della Chiesa in preghiera, Cinisello Balsamo
Maggioni C., «La Vergine Maria “segno” della misericordia divina», Riparazione
mariana 101 (2016/1) 7-9.
Marangon A., «Dio», in Nuovo Dizionario di teologia biblica, edd. P. Rossano –
G. Ravasi – A. Girlanda, Cinisello Balsamo 1988, 397-415.
Marcucci D., «Beata Vergine della Porta dell’Aurora – Vilnius (Lituania)», in
Santuari Mariani d’Europa – storia – fede – arte, Cinisello Balsamo 1995, 97.
Marcucci D., «Madonna della Misericordia – Macerata», in Santuari Mariani
d’Italia – storia – fede – arte, Roma 1982, 69.
Martínez O. C., «Reina y madre de misericordia: formulario n. 39 de las misas de
la Virgen María», Ephemerides mariologicae 66 (2016) 389-403.
Panimolle S. A., «Regno di Dio», in Nuovo Dizionario di teologia biblica, edd. P. Ros-
sano – G. Ravasi – A. Girlanda, Cinisello Balsamo 1988, 1296-1322.
Perrella S. M., «“Mater Misericordiae”: Maria beneficiaria e testimone della Mi-
sericordia. Alcune riflessioni teologiche», Marianum 78 (2016) 171-230.
«Ritorno, racconti di», in Le immagini bibliche. Simboli, figure retoriche e temi letterari della Bibbia, edd. L. Ryken – J.C. Wilhoit – T. Longman III, ed. it. M. Zappella,
Cinisello Balsamo 2006, 1222-1224.
Serra A., «Regina. II – Ulteriore elaborazione biblica sulla regalità», in Nuovo dizio-
nario di mariologia, edd. S. De Fiores-S. Meo, Cinsello Balsamo 1986, 1191-1197.
Strumenti
De Fiores S., Maria. Nuovissimo Dizionario, 3 voll., Bologna 2006-2008.
Enchiridion euchologicum fontium liturgicorum (Bibliotheca “Ephemerides Liturgi-
cae”. “Subsidia” 15), ed. E. Lodi, Roma 1979.
Enchiridion marianum biblicum patristicum, ed. D. Casagrande, Romae 1974.
Iconografia e arte cristiana (I Dizionari San Paolo), edd. L. Castelfranch –
M.A. Crippa – R. Cassanelli – E. Guerriero, vol. 1-2, Cinisello Balsamo 2004.
Liturgicae orationis concordantia verbalia. Prima Pars: Missale Romanum, ed. A. Pflie-
ger, Romae – Friburgi – Brisgoviae – Basileae 1964.
Marcucci D., Santuari mariani d’Europa – storia – fede – arte, Cinisello Balsamo
Marcucci D., Santuari Mariani d’Italia – storia – fede – arte, Roma 1982.
Mariologia (I Dizionari San Paolo), edd. S. De Fiores – V. Ferrari Schiefer – S. M. Perrella, Cinisello Balsamo 2009.
Nuovo Dizionario di teologia biblica, edd. P. Rossano – G. Ravasi – A. Girlanda, Cinisello Balsamo 1988.
Nuovo dizionario di mariologia, edd. S. De Fiores – S. Meo, Cinsello Balsamo 1986.
Riferimenti on-line
Franciscus, «Udienza generale. Il nome di Dio è il Misericordioso (13 ianuarii 2016)» https://www.vatican.va/content/francesco/it/audiences/2016/documents/ papa-francesco_20160113_udienza-generale.html (accesso: 23-04-2023).
Maggioni C., «Maria, Madre di misericordia nella liturgia», audio e PDF del 09 gennaio 2016, Sabato mariano 38 (2015-2016) http://www.culturamariana.com/ mp3/09-01-2016.mp3 (accesso: 21-03-2023).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2023 Studia Teologii Dogmatycznej

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
